ورود / عضویت
021-22004925
تعیین وقت مشاوره
مرکز مشاوره مکث
تعیین وقت مشاوره
عنوان مطلب: اختلالات رفتاری و هیجانی (تعریف و نشانه ها)

اختلالات رفتاری و هیجانی (تعریف و نشانه ها)

با خواندن این مقاله پاسخ سوالات زیر را خواهید یافت:

  • شناسایی و رفع مشکلات رفتاری و شخصیتی در چه سنی باید اتفاق افتد؟
  • تعاریف اختلالات رفتاری چیست؟
  • ناهنجاری های رفتاری تا چه اندازه سبب درد و رنج می شود؟

اختلالات رفتاری، بدون شک اصطلاحی است که تا به حال به گوشتان خورده است، اما ممکن است تعریف دقیقی از آن نداشته باشید؛ چرا که این اصطلاح توسط طیف وسیعی از متخصصات اعم از روانشناسان، روانپزشکان، پزشکان و معلمین استفاده می گردد. 

حال می خواهیم به بررس علمی و دقیق تر این اصطلاح بپردازیم و اینکه چه کودکانی با چه رفتارهایی در دایره کودکان با اختلالات رفتاری قرار می گیرند.

شناسایی و رفع مشکلات رفتاری و شخصیتی در سنین پایین کمک بسیار بزرگی در شکل گیری شخصیت سالم افراد در بزرگسالی محسوب می شود، این در حالی است که طبق تحقیقات بین ۱۵ تا ۲۰ درصد کودکان و نوجوانان کشور ما به نوعی از مشکلات رفتاری و روانی رنج می برند.

مرکز مشاوره مکث با سابقه فعالیت در این حوزه همواره در این مسیر همراه خانواده ها بوده و خواهد بود.

اختلال رفتاری

تعاریف اختلالات رفتاری

ردز و پال، معتقدند كه تعریف اختلال رفتاری به لحاظ انفجار ایده ها و تعدد نظرات فراوانی كه توسط متخصصین رشته های گوناگون علوم انسانی در این مورد مطرح می باشد، روشنی و صراحت خود را از دست داده است.

بیت، كودك با اختلالات رفتاری را كودكی می داند كه رفتارهایش به اندازه ای نامناسب است كه شركت او در كلاس درس، باعث پرت شدن حواس یا آشفتگی ذهنی سایر همكلاسان شود و نیز فشاری بیش از حد به معلم وارد كند.

كرك، رفتاری را انحرافی  می داند كه ضمن نامتناسب بودن با سن فرد، شدید، مزمن یا مداوم باشد و گستره آن شامل رفتارهای بیش فعالی و پرخاشگرانه تا رفتارهای گوشه گیرانه است. ویژگی این گونه رفتارها این است كه اولا تاثیر منفی بر فرایند رشد و انطباق مناسب كودك با محیط دارد، ثانیا مزاحمت برای زندگی دیگران و استفاده آنان از شرایط به  وجود می آورد.

وود، معتقد است كه تعریف یك رفتار مشکل زا و اعمالی كه از آن تعریف ناشی می شود باید 4 عامل را دربرگیرد:

  • عامل مزاحم؛ چه چیز و یا چه كسی عامل این مسأله است؟
  • عامل رفتار مشکل زا؛ رفتار مشکل زا چگونه تعریف می شود؟
  • عامل محیطی؛ در چه موقعیتی مشكل رفتاری رخ می دهد؟
  • عامل مورد زحمت؛ چه كسی رفتار را مشكل تلقی می كند؟

تعریف آموزش و پرورش از رفتار مشکل زا بدین گونه است که کودک خصوصیاتی را در مدتی طولانی و با درجه ای شدید از خود نشان می دهد؛ به طوری كه آن رفتار تأثیر ناگواری بر پیشرفت تحصیلی او باقی می گذارد.

این خصوصیات عبارتند از:

  • ناتوانی در یادگیری در صورتی كه نتوان آن را معلول عوامل هوشی، حسی و یا بهداشتی دانست.
  • ناتوانی در ایجاد ارتباطی رضایت بخش با همسالان و معلمان.
  • رفتار یا احساساتی نامتناسب در موقعیت های طبیعی و عادی.
  • نشان دادن حالت های غمگینی و یا افسردگی مداوم.
  • گرایش به نشان دادن علایم جسمانی و یا ترس در رابطه با مسائل شخصی و یا درسی.

نکته قابل بحث در اینجا تفاوتی است که میان مفهوم بهنجار و نابهنجار وجود دارد.

معمولا متخصصین علم رفتارشناسی معتقدند رفتار های انسان در یک پیوستار از حداقل تا حداکثر قرار دارد؛ بطوریکه رفتار بهنجار معمولا رفتارهایی را شامل می شود که در میانه طیف هستند و دو سر طیف رفتارهای نابهنجار وجود دارد؛ یعنی رفتاری که یا دچار افراط است نظیر بیش تحرکی (بیش فعالی) و یا دچار تفریط است نظیر گوشه گیری و انزوا.

گرچه ملاک های دیگری برای تعیین ناهنجاری های رفتاری وجود دارد و آن این است که این رفتار تا چه اندازه سبب درد و رنج شده است؟

ملاک دیگر این است که این رفتار تا چه حد ناسازگارانه است و سبب می شود فرد نتواند با دیگران ارتباط برقرار کند و ملاک آخر اینگونه است که فرد تا چه میزانی بر رفتارش تسلط دارد؟

همچنین در تعریف یک رفتار به عنوان اختلال رفتاری باید به شدت، مدت، سن و موقعیت بروز رفتار توجه نشان داد.

شدت

به نیرومندی یا بزرگی رفتار اشاره دارد. برای مثال چنانچه كودكی به خاطر ناكام شدن در رسیدن به هدف با مشت بر روی میز بزند، ممكن است ضربه ای كه به میز می زند به گونه ای باشد كه سر و صدای زیادی ایجاد كند و یا اینكه به قدری شدید باشد كه به دست یا میز آسیب وارد كند.

مورد اول پاسخی عادی در نظر گرفته می شود، اما مورد دوم رفتار شدید تر به عنوان واكنشی غیرعادی تلقی می گردد.

طول مدت

مقدار زمانی است كه یك رفتار دوام یابد. هر كودكی ممكن است گاهی به دلیل آسیب دیدن احساساتش بهانه گیری و گریه و زاری كند. اما قشقرق و گریه و زاری كه یك ساعت یا دو ساعت ادامه می یابد با طغیان ده دقیقه ای كاملا متفاوت است.

تناسب سنی

رفتارهای متناسب با سن به این واقعیت اشاره دارند كه برخی از رفتارها در كودكان سنین معین، كاملا بهنجار است؛ اما همان رفتارها اگر به سنین بعدی ادامه یابند یا اینكه قبل از سن مورد انتظار بروز كنند، می تواند مشكل ساز و نابهنجار تلقی شوند.

مثلا ترسیدن از هیولا در خانه و چسبیدن به والدین، رفتارهایی هستند كه اگر از سوی كودكان 5 یا 6 ساله دیده شوند متناسب با سن هستند؛ اما اگر در سنین بالاتر مشاهده شوند، غیرطبیعی تلقی می شوند.

مساله قابل تاکید این است که هر رفتاری که در قالب مباحث گفته شده بیاید، اختلال رفتاری محسوب نمی شود؛ چرا که ممکن است علت آن به یک حادثه یا یک آشفتگی موفقی برگردد.

زمانیکه رفتار مشکل زا در مدت طولانی ای برای مثال 5 تا 6 ماه ادامه یافت، آن زمان می توان به آن لقب اختلال رفتاری داد.

نویسنده: مرکز مشاوره مکث

اشتراک در شبکه های اجتماعی:
(7 رای)
افزودن نظر:
CAPTCHA2
×

امتیاز دهی به مطلب: اختلالات رفتاری و هیجانی (تعریف و نشانه ها)

خیلی بدبدمتوسطخوبعالی
×

تعیین وقت مشاوره حضوری

CAPTCHA