ورود / عضویت
021-22004925
تعیین وقت مشاوره
مرکز مشاوره مکث
تعیین وقت مشاوره

تاب آوری و منعطف بودن در شرایط سخت و دشوار

تاب آوری و منعطف بودن در شرایط سخت و دشوار

تاب آوری یا همان (رسیلینسی) در لغت نامه انگلیسی به معنای جهندگی یا ارتجاعی بودن معنا میشود. جهندگی یا حالتی ارتجاعی یا به تعریف دیگر منعطف بودن در شرایط سخت و دشوار و ایجاد توانایی بازسازی و ترمیم است و در بسیاری از موارد نیز رشد در این شرایط را تاب آوری می نامند.

تاب آوری چیست؟

پس از تعریف لغوی تاب آوری قطعاً به میزانی از معنای ضمنی تاب آوری آشنا شده اید. وجود شرایط سخت و دشوار قطعاً شرایطی است که برای هر فردی نسبت به ظرفیت وجودی او و تحمل او از سختی شکل میگیرد. به هر میزان که فرد بتواند در شرایط سخت و دشوار از روان خود محافظت کند و خود را از آسیب حفظ کند به سطحی از تاب آوری دست پیدا کرده است.

تاب آوری

به طور مثال شرایطی مانند سیل، زلزله، جنگ، آتش سوزی و یا حتی دعواها و مشاجره های دائم خانوادگی، آسیب دیدن در کودکی و تحمل رنج هایی از این دست میتواند تاثیرات متفاوتی بر افراد متفاوت داشته باشد. گاهی افرادی با یک تماس تلفن بی پاسخ آنچنان به هم میریزند و تعادل خود را از دست میدهند که ممکن است فردی دیگری در شرایطی مانند زلزله هم دچار این آشفتگی نشود.

تاب آوری چگونه به وجود می آید؟

تاب آوری و پذیرش شرایط به همان شکل که وجود دارد و آسیب ندیدن روان و محافظت خودمان در آن شرایط و جهیدن از شرایط های ویژه و سخت و پیدا کردن راهی برای رشد و پیشرفت و دور ماندن از دیگر آسیب های احتمالی قطعاً نیازمند نیروی قوی و شناختی پایدار دارد.

در واقع هیچ فردی نمیتواند بگوید من تاب و تحمل هر شرایط سختی را دارا هستم و میتوانم به غیر از اینکه آسیبی نبینم، راهی برای رشد نیز در آن شرایط پیدا کنم.

بنابراین زمانی که صحبت از تاب آوری میشود، صحبت از یک روش از زندگی میشود که فرد توانسته است با آموزش دیدن، دیدگاهی متفاوت و نگرشی پایدار به این مرحله از تاب آوری دست پیدا کند.

چه کسانی میتوانند تاب آوری بالایی داشته باشند؟

همانطور که پیش از این اشاره کردیم، تاب آوری یک دستاورد است. به طور مثال ورزشکاری را در نظر بگیرید که سالهای سال به ورزش و فعالیت های ورزشی مشغول میشود تا بتواند جسمی آماده داشته باشد و همچنین یک فعالیت ورزشی را به طور حرفه ایی دنبال کند و پس از سالها فعالیت و تلاش میتواند یک شب به مسابقات کشوری راه پیدا کند و خود و توانایی خود را بسنجد و در بهترین حالت، ممکن است به مقامی نیز دست پیدا کند. سوال اینجاست که آیا فردی که در هیچ زمانی از زندگی خود ورزش نکرده است میتواند در مسابقات کشوری راه پیدا کند و در مضحک ترین حالت به مقامی دست پیدا کند؟ جواب قطعاً منفی است.

هدف از مطرح کردن این مثال فهم درباره تلاش مبرم و پایداری در ساخت آنچه که میخواهیم به دست بیاوریم است. ذهن انسان مانند یک ماهیچه عمل میکند و برای رسیدن به هر دستاوردی باید هدف گذاری دقیق خود را بداند و پس از آن روزها و شب ها و قطعاً سال ها برای به دست آوردن ظرفیتی جدید در روان خود با هدفی تعیین شده و با برنامه ریزی ذهنی به آن دستاورد برسد.

آیا میتوانیم  یکباره در شرایط سخت تاب آور شویم؟

پیش از این توضیح دادیم توان، تاب آوری و برآمدن از شرایط سخت بدون اختلال و آسیب و یا حتی در مواردی رشد در آن شرایط مستلزم تاب آوری بالا است و این تاب آوری باید با سالها تلاش و آموزش در فرد ایجاد شود اما سوالی که در اینجا مطرح میشود این است که: چه دلیلی دارد فردی خود و روان خود را برای شرایط سخت و دشوار آماده کند که شاید روزی در شرایطی مشابه بتواند راهی برای سلامت خود پیدا کند؟

جواب این است که: قطعاً کسی نمی داند که چه زمانی در شرایط سخت قرار میگیرد که بخواهد در آن شرایط از روان خود محافظت کند، اما یک انسان سالم برای آینده خود برنامه ریزی میکند و میتواند برای هر لحظه ایی از زندگی خود که شرایطی ویژه و متفاوتی را به وجود بیاورد راه کارهایی را پیش از آن در نظر گرفته باشد. زمانی که صحبت از تاب آوری میشود قطعاً صحبت از یک انسان سالم است که بتواند از خود و روان خود در هر شرایطی محافظت کند و دور از آسیب بماند.

تاب آوری و منعطف بودن

کوه نوردی را فرض کنید که تمام آرزویش فتح یک قله است، آیا در ساده ترین حالت ممکن از او انتظار نمی رود برای فتح قله، از کفش کوه نوردی مناسب، لباس مناسب، آذوقه، چادر و راهنما برخوردار باشد و پس از همه این امکانات از او سوال نمیکنید که پیش از این کوه نوردی کرده است و یا قله ایی را فتح کرده است؟

تفاوت تاب آوری با در خودماندگی

تاب آوری و یا انعطاف روانی و پذیرش شرایط و بازبینی آنچه که در حال وقوع است و مهارت دستیابی به محافظت از روان و حفظ سلامتی و بالا بردن امکان بهبود و رشد و گذر از شرایط سخت، تفاوت بسیار عمیقی با درخود ماندگی دارد.

شاید اگر با مهارت تاب آوری آشنا نباشید فرض کنید هر فردی که بتواند شرایط سخت زندگی را تحمل کند و سالها در آن شرایط بماند و یک خط سیر همیشگی را دنبال کند، از تاب آوری بالایی برخوردار است.

به طور مثال: زنانی که در شرایط سخت زندگی همه چیز را تحمل میکنند و بردبارانه تا سال های سال در آن شرایط باقی می مانند و هیچ تغییری نه در خود و نه در زندگیشان ایجاد میکنند و تنها دلیلشان را برای ماندن و تحمل کردن شرایط این میدانند که راهی جز این ندارند را فردی با تاب آوری بالا بدانید اما لازم است که بدانید چنین فردی درخود مانده نام میگیرد.

زمانی که فرد مدت ها در یک شرایط ناسالم قرار میگیرد و این احساس به او القا میشود که هیچ راه و هدف و انگیزه ایی به غیر از بودن در این وضعیت ندارد و یا تقدیر اینگونه برای او رقم زده و یا سرنوشت او چنین است و یا به دنبال دلایل بیرونی مانند کودکان و اقوام و خانواده و حفظ آبرو میگردد، باید بدانیم فرد دچار درخودماندگی شده و به این باور دست پیدا کرده است که تمام زندگی و دستاوردهایش برای او به همین میزان است و راهی به جز تحمل کردن شرایط ندارد.

اما فردی با تاب آوری بالا میداند به چه دلیل در شرایط سخت قرار دارد و سعی میکند از روان خود در آن شرایط محافظت کند. با بازبینی شرایط و رجوع به گذشته و یا ایجاد نگرش جدید میتواند قدرت و توان خود را بالا ببرد و راهی برای بیرون آمدن از شرایط سخت پیدا میکند. رشد و دستیابی به اتفاقات جدید میتواند قدم مهمی در تاب آوری باشد.

تاب آوری و انعطاف پذیر بودن

راهکارهای ایجاد تاب آوری

پیش از آنکه به دنبال راهکارهای ایجاد تاب آوری در خود باشیم باید بدانیم تاب آوری یک مهارت است و برای به دست آوردن این مهارت نیاز به دقت در روش زندگی، هدف گذاری و ظرفیت روانی فرد دارد. اگر از ظرفیت روانی کمی برای شناخت شرایط و منعطف بودن در آن برخوردارید قطعاً نیازمند آن هستید که خود را در شرایط ویژه و سخت قرار بدهید و خود را محک بزنید.

به دست آوردن هیچ مهارتی بدون تمرین و ممارست در فعالیت های فیزیکی و ملموس امکان پذیر نمیباشد. شاید عجیب به نظر بیاید که زمانی صحبت درباره روان انسان است چگونه میتوانیم از طریق یک فعالیت فیزیکی ظرفیت روانی را بالا ببریم؟ در واقع باید اینگونه پاسخ بدهیم که ایجاد هر شرایطی که بتواند فرد را در موقعیتی مشابه قرار بدهد و این فرض را برای او ایجاد کند که در چنین شرایطی چگونه میتواند رفتاری متفاوت و نگرشی متفاوت داشته باشد و یا چگونه میتواند از خود محافظت کند به معنای تمرین در شرایط سخت است و میتواند توان روانی فرد را بالا ببرد.

نویسنده: مینا حسن زاده

اشتراک در شبکه های اجتماعی:
(3 رای)
افزودن نظر:
CAPTCHA2
×

امتیاز دهی به مطلب: تاب آوری و منعطف بودن در شرایط سخت و دشوار

خیلی بدبدمتوسطخوبعالی