ورود / عضویت
021-22004925
تعیین وقت مشاوره
مرکز مشاوره مکث
تعیین وقت مشاوره

تفکر انتقادی به چه معناست؟

تفکر انتقادی به چه معناست؟

تفکر انتقادی یک فرآیند شناختی فعال، هدفمند و سازمان یافته است که با استفاده از آن فرد به بررسی اطلاعات می پردازند تفکر انتقادی یعنی هیچ چیزی را درست فرض نکردن، باور نکردن موضوعات به این علت که چاپ شده است یا صاحبان قدرت یا چهره های سرشناس آن را گفته اند.

نقد در لغت به معنی جدا کردن درستی ها و نادرستی ها و شناختن محاسن و معایب می باشد. در اصطلاح نقد به مفهوم داوری و قضاوت دوجانبه در مورد یک گزاره می باشد. انتقاد اگرچه معادل این واژه نیست اما همواره به همراه این واژه بود و به همان معناست هر چند که به اشتباه در قضاوت منفی به کار گرفته می شود.

تفکر انتقادی

تحقیقات نشان می دهد که تفکر انتقادی دردانشجویان رشته های مهندسی بسیار بیشتر از رشته های دیگر است درباره علت این موضوع بحث و بررسی کنید. اگر شما با خواندن (فعالیت) بالا هیچ شبهه و شکی به خود راه ندهید بدون تفکر انتقادی مطالب بالا را خوانده اید فردی که دارای تفکر انتقادی است در ابتدا شک می کند که این تحقیق با اصول عقلی هماهنگ نیست و سپس به بررسی این مسأله می پردازد که این تحقیق در کجا انجام شده٬ براساس چه نمونه ای محققان که بوده اند و ... شک گرایی پا به تفکر انتفادی می باشد.

/// شماره های تماس ///

موانع تفکر انتقادی کدام است؟

  • من بیشتر ترجیح می دهم دیگران به من بگویند چه کاری بکنم و چگونه انجام دهم تا این که خودم بخواهم به آن برسم. 
  • من همان کاری را انجام می دهم که به نظرم خوب است. دوست ندارم راجع به تصمیماتم خیلی فکر کنم..
  • من معمولاً اشتباهاتی را که مرتکب شده ام مرور نمی کنم.
  • از این که خودم به دنبال کشف چیزی باشم متنفرم.
  • اگر خودم با چیزی موافق باشم به این که دیگران چه نظری دارند توجه نمی کنم. 
  • علاقه دارم که یک منبع قوی پیدا کرده و خودم را به او بسپارم.
  • اگر سؤال و شبهه ای به ذهنم می آید با خودم می گویم حتماً افراد با اطلاعات جوابی برایش دارند.

نقد کردن

روش های افزایش تفکر انتقادی

  1. بررسی اعتبار یک موضوع با استفاده از سؤال 
  2. دقت در نتیجه گیری 
  3. بررسی دقیق منابع اصلی افکار، عقاید و ارزیابی اعتبار آنها 
  4. پذیرش اطلاعات صحیح 

بررسی اعتبار یک موضوع با استفاده از سؤال

توانایی پرسیدن سؤالات مناسب یکی از قدرتمندترین ابزارهای تفکر است. سؤال کردن توانایی می باشد که به ما کمک می کند اطلاعات مورد نیاز خود را تهیه کنیم. سؤالات زیر در روشن سازی ارزیابی گزاره کمک می نماید.

  • منظورت از ... چیست؟
  • چطور به این نتیجه رسیدی؟
  • چرا فکر می کنی حق با تو است؟
  • منبع اطلاعات تو چیست؟
  • براساس چه فرضی به این نتیجه گیری رسیدی؟
  • از کجا بدانیم که چیزی که می گویی صحیح است؟
/// شماره های تماس ///

هر یک از موقعیت های زیر را خوانده و با طرح چند سؤال به معتبر یا نامعتبر بودن موقعیت پی ببرید.

  1. فعالیت اول: در روزنامه خبری خوانده اید مبنی بر این که فردی مدعی شده است که در نزدیکی محل زندگی خود بشقاب پرنده دیده است.
  2. در بوفه دانشگاه مشغول نوشیدن چای هستید که دوستتان به نقل از روزنامه ها می گوید: که مدت زمان سربازی شش ماه شده است.
  3. فیلم مستندی را می بینید که در آن ادعا شده است ورزش منظم موجب ارتقاء بهداشت روان می شود.

دقت در نتیجه گیری

گاهی وقت ها افراد با ساده اندیشی و برقراری ارتباط های ساده نتیجه گیری های اشتباه می کنند و در نتیجه گیری های خود نقش عوامل مختلف را در نظر نمی گیرند.

فعالیت:

«مادر زهرا می گوید: که در 40 سال پیش وقتی می خواستیم ازدواج کنیم داماد را بر سر سفره عقد می دیدیم و زندگی هایمان خیلی بهتر و طلاق بسیار کمتر بود به نظر آشنا شدن پیش از ازدواج نه تنها کمکی به امر ازدواج نمی کند بلکه مخرب می باشد.»

با توجه به استدلال بالا مشاهده می کنیم که نتیجه گیری مادر زهرا بسیار سطحی و ساده انگارانه است زیرا این که آمار طلاق بالا رفته است به عوامل زیادی مرتبط است در حالی که مادر زهرا آن را تک عاملی می داند.

عوامل مرتبط با آمار طلاق را می توان موارد زیر در نظر گرفت:

  1. استقلال مالی بیشتر زنان
  2. برداشته شدن ننگ طلاق
  3. توسعه وسایل ارتباط جمعی
  4. توقعات و تجملات بیشتر
  5. تقاوت مسئولیت پذیری افراد در گذشته و حال.

انتقاد

بررسی دقیق منابع اصلی افکار، عقاید و ارزیابی اعتبار آنها

بررسی دقیق منابع اصلی افکار به عقاید و ارزیابی آنها به عنوان یک مؤلفه مهم تفکر نقادانه به ما کمک می کند تا به جای پذیرش یا رد ساده نظرات دیگران آنها را بررسی کرده و سپس در مورد تبدیل یا رد آنها تصمیم بگیریم. 

معمولاً افکار و عقاید از چهار منبع زیر سرچشمه می گیرد.

  • مراجع قدرت (استاد و والدین)
  • کتاب ها و نشریات
  • تجربه شخصی  
  • فرهنگ، آداب و رسوم و سنت جامعه

بررسی اعتبار منابع با پرسیدن سؤالات و جمع آوری اطلاعات برای پاسخ به آنها صورت می گیرد.

نکته مهم در مورد مراجع قدرت چیست؟ 

  • آیا در این زمینه اطلاعات دارند. 
  • آیا اطلاعات آنها کافی است. 
  • آیا اطلاعات آنها قابل اعتماد است. 
  • آیا تا به حال اطلاعات غلط داده اند. 
  • آیا دیگران نیز با نظر آنها موافقند.
  • نکته مهم در مورد کتاب و نشریات چیست؟
  • آیا نویسندگان کتاب ها قابل اعتماد هستند.
  • آیا مطالب کتاب توسط دیگر کتاب ها تأیید شده است. 
  • نویسنده برای اثبات عقاید خود چه دلایلی ارایه کرده است.
  • نکته مهم در مورد تجربه شخصی چیست؟
  • این تجربه در چه شرایطی روی داده است. 
  • آیا امکان تحریف و اشتباه وجود داشته است. 
  • آیا تبیین دیگری نیز برای این تجربه وجود دارد.
/// شماره های تماس ///

پذیرش اطلاعات صحیح

تلاش ما در تفکر نقادانه این است که به اطلاعاتی اجازه ورود بدهیم که معتبر بوده و جواب پس داده باشند. وقتی که ما در معرض اطلاعات قرار می گیریم اگر تفکر فعال خود را به کار بگیریم، اعتبار منابع را ارزیابی کنیم و در نتیجه گیری ها دقت کنیم به نقطه ای خواهیم رسید که بسیاری از اطلاعات نادرست حذف خواهد شد.

فردی که دارای تفکر نقادانه است در ابتدا به هر عنصر اطلاعاتی که به او عرضه می شود شک می کند ولی وقتی با استفاده از فرآیند تفکر نقادانه تمامی اطلاعات غلط را شناسایی کرد، هیچ حساسیتی به پذیرفتن اطلاعات صحیح نخواهد داشت دقیقاً فرق یک فردی که تفکر نقاد دارد با افراد لجوجی که همیشه ساز مخالف می زنند در این قسمت نهفته است. فردی که دارای مهارت تفکر نقادانه است نه به سرعت یک موضوع، پیشنهاد و ... را می پذیرد و نه در صورت تأیید شدن صحت موضوع در پذیرش آن مقاومت می کند.

5 مهارت تفکر انتقادی چیست؟

  1. تحلیل کردن بخشی از تفکر انتقادی و توانایی بررسی دقیق هر چیزی است، گاهی می تواند یک مشکل باشد، یک مجموعه از داده ها را کنار هم بگذارید و تحلیل کنید.
  2. ارتباطات خود را همراه با نتیجه گیری های خود را به اشتراک بگذارید.
  3. خلاقیت خود را بالا ببرید که یکی از راهکارهای آن انجام ندادن کارهای تکراری است.
  4. سعی کنید روشنفکر باشید و از ایده های جدید استفاده کنید.
  5. حل مسئله را در زندگی خود اضافه کنید و سعی کنید به جای فرار یا مقابله موضوع مشخص و چالشی را برای خود حل کنید.

تفکر انتقادی دقیقاً چیست؟

تفکر انتقادی فرایندی است که از لحاظ فکری به صورت فعال و ماهرانه برای مفهوم سازی، کاربرد، تجزیه و تحلیل و یا ارزیابی اطلاعات جمع آوری شده یا ایجاد شده توسط، مشاهده، تجربه، تأمل و استدلال یا ارتباطات، به عنوان راهنمایی برای اعتقاد و عمل تعریف می شود.

چه چیزی فرد را به یک متفکر منتقد تبدیل می کند؟

تفکر انتقادی توانایی تفکر واضح و منطقی درباره کارهایی است که باید انجام دهیم یا چیزی را که باید باور کنیم. این شامل توانایی درگیری در تفکر بازتابی و مستقل است.

شخصی که مهارت تفکر انتقادی دارد می تواند موارد زیر را انجام دهد:

  • پیوندهای منطقی بین ایده ها را درک کند.
  • راه برای انتقاد بیشتر را بررسی می کند.
  • به موضوعات مهم و عمیق مثل جهان هستی توجه می کند.
  • فرضیات اساسی خود را سؤال می کند.
  • از روند روحی خود آگاه است.
  • معکوس کردن کارها را امتحان می کند.
  • شواهد موجود را ارزیابی می کند.

آیا میتوان تفکر انتقادی را آموزش داد؟

به گفته دانیل ویلینگام، ده ها سال تحقیقات شناختی نشان می دهد که نمیتوان واقعاً آموزش داد. مشکل این است که افرادی که به دنبال آموزش تفکر انتقادی بودند، فرض کرده اند که این یک مهارت است، مانند سوار شدن به دوچرخه. مشابه سایر مهارت ها، پس از یادگیری آن، می توانید آن را در هر موقعیتی اعمال کنید که این موضوع کاملا اشتباه بود.

چرا تفکر انتقادی بسیار مهم است؟

تفکر انتقادی بسیار مهم است زیرا به دانشجویان این امکان را می دهد تا پژوهش های منطقی خود را انجام دهند. وقتی دانش آموز واقعاً می خواهد چیزی را یاد بگیرد، باید همه چیز آن را درک کند و برای درک چنین مطالبی، راه حل های جایگزین و حل مسئله ضروری است که همین دو مورد از توانایی های تفکر انتقادی است.

افراد معروفی که متفکر منتقد بودند

آلبرت انیشتین، هنری فورد، ماری کوری و زیگموند فروید. اینها تنها معدودی از متفکران منتقد هستند که زندگی مدرن ما را شکل داده اند. متفکران منتقد به روشنی و عقلانی فکر می کنند و بین ایده ها ارتباط منطقی برقرار می کنند آنها برای کاوش و درک دنیایی که در آن زندگی می کنیم بسیار مهم هستند.

آیا ما هر روز از تفکر انتقادی استفاده می کنیم؟

تفکر انتقادی در صندلی راننده

یکی از اصلی ترین مهارت های تفکر انتقادی که هر روز به آن نیاز دارید، توانایی بررسی پیامدهای یک عقیده یا عمل است. در عمیق ترین شکل خود، این توانایی به شما کمک می کند مجموعه اعتقادات خود را در همه چیز از تغییرات جوی گرفته تا علم تشکیل دهید و آن را به پیش ببرید.

موانع تفکر انتقادی چیست؟

در سطوح شخصی، موانعی برای تفکر انتقادی بوجود می آیند:

  • اعتماد بیش از حد به احساسات یا افکار.
  • تفکر خودمحورانه با سمت و سوی اجتماعی و فرهنگی.
  • تعصب ناخودآگاه، یا ادراک انتخابی.

خصوصیات یک متفکر منتقد خوب چیست؟

متفکران مهم انتقادی ویژگی های زیر را نشان می دهند:

  • کنجکاوی با توجه به طیف گسترده ای از موضوعات.
  • نگرانی برای آگاهی و آگاهی داشتن.
  • توجه به فرصتها برای استفاده از تفکر انتقادی.

چرا تفکر انتقادی دشوار است؟

ویلینگام این نکته را مطرح می کند که تفکر انتقادی بدون اطلاع واقعی افراد از یک موضوع معین، بی اثر است و توانایی آنها در یافتن ارزیابی اطلاعات برای کمک به آن موضوع و حل مشکلات آن و تصمیم گیری در مورد حل مشکل بدون داشتن استعداد امکان ناپذیر است.

نویسنده: بهزاد متین فر

اشتراک در شبکه های اجتماعی:
(9 رای)
افزودن نظر:
CAPTCHA2
×

امتیاز دهی به مطلب: تفکر انتقادی به چه معناست؟

خیلی بدبدمتوسطخوبعالی