ورود / عضویت
021-22004925
تعیین وقت مشاوره
مرکز مشاوره مکث
تعیین وقت مشاوره

تفکر انتقادی به چه معناست؟

تفکر انتقادی به چه معناست؟

نقد در لغت به معنی جدا کردن درستی ها و نادرستی ها و شناختن محاسن و معایب می باشد. در اصطلاح نقد به مفهوم داوری و قضاوت دوجانبه در مورد یک گزاره می باشد. انتقاد اگرچه معادل این واژه نیست اما همواره به همراه این واژه بود و به همان معناست هر چند که به اشتباه در قضاوت منفی به کار گرفته می شود.

تفکر انتقادی یک فرآیند شناختی فعال٬ هدفمند و سازمان یافته است که با استفاده از آن فرد به بررسی اطلاعات می پردازند تفکر انتقادی یعنی هیچ چیزی را درست فرض نکردن، باور نکردن موضوعات به این علت که چاپ شده است یا صاحبان قدرت یا چهره های سرشناس آن را گفته اند.

تفکر انتقادی

تحقیقات نشان می دهد که تفکر انتقادی دردانشجویان رشته های مهندسی بسیار بیشتر از رشته های دیگر است درباره علت این موضوع بحث و بررسی کنید. اگر شما با خواندن (فعالیت) بالا هیچ شبهه و شکی به خود راه ندهید بدون تفکر انتقادی مطالب بالا را خوانده اید فردی که دارای تفکر انتقادی است در ابتدا شک می کند که این تحقیق با اصول عقلی هماهنگ نیست و سپس به بررسی این مسأله می پردازد که این تحقیق در کجا انجام شده٬ براساس چه نمونه ای محققان که بوده اند و ... شک گرایی پا به تفکر انتفادی می باشد.

موانع تفکر انتقادی کدام است؟

  • من بیشتر ترجیح می دهم دیگران به من بگویند چه کاری بکنم و چگونه انجام دهم تا این که خودم بخواهم به آن برسم. 
  • من همان کاری را انجام می دهم که به نظرم خوب است. دوست ندارم راجع به تصمیماتم خیلی فکر کنم..
  • من معمولاً اشتباهاتی را که مرتکب شده ام مرور نمی کنم.
  • از این که خودم به دنبال کشف چیزی باشم متنفرم.
  • اگر خودم با چیزی موافق باشم به این که دیگران چه نظری دارند توجه نمی کنم. 
  • علاقه دارم که یک منبع قوی پیدا کرده و خودم را به او بسپارم.
  • اگر سؤال و شبهه ای به ذهنم می آید با خودم می گویم حتماً افراد با اطلاعات جوابی برایش دارند.

نقد کردن

روش های افزایش تفکر انتقادی

  1. بررسی اعتبار یک موضوع با استفاده از سؤال 
  2. دقت در نتیجه گیری 
  3. بررسی دقیق منابع اصلی افکار، عقاید و ارزیابی اعتبار آنها 
  4. پذیرش اطلاعات صحیح 

بررسی اعتبار یک موضوع با استفاده از سؤال

توانایی پرسیدن سؤالات مناسب یکی از قدرتمندترین ابزارهای تفکر است. سؤال کردن توانایی می باشد که به ما کمک می کند اطلاعات مورد نیاز خود را تهیه کنیم. سؤالات زیر در روشن سازی ارزیابی گزاره کمک می نماید.

  • منظورت از ... چیست؟
  • چطور به این نتیجه رسیدی؟
  • چرا فکر می کنی حق با تو است؟
  • منبع اطلاعات تو چیست؟
  • براساس چه فرضی به این نتیجه گیری رسیدی؟
  • از کجا بدانیم که چیزی که می گویی صحیح است؟

هر یک از موقعیت های زیر را خوانده و با طرح چند سؤال به معتبر یا نامعتبر بودن موقعیت پی ببرید.

  1. فعالیت اول: در روزنامه خبری خوانده اید مبنی بر این که فردی مدعی شده است که در نزدیکی محل زندگی خود بشقاب پرنده دیده است.
  2. در بوفه دانشگاه مشغول نوشیدن چای هستید که دوستتان به نقل از روزنامه ها می گوید: که مدت زمان سربازی شش ماه شده است.
  3. فیلم مستندی را می بینید که در آن ادعا شده است ورزش منظم موجب ارتقاء بهداشت روان می شود.

دقت در نتیجه گیری

گاهی وقت ها افراد با ساده اندیشی و برقراری ارتباط های ساده نتیجه گیری های اشتباه می کنند و در نتیجه گیری های خود نقش عوامل مختلف را در نظر نمی گیرند.

فعالیت:

«مادر زهرا می گوید: که در 40 سال پیش وقتی می خواستیم ازدواج کنیم داماد را بر سر سفره عقد می دیدیم و زندگی هایمان خیلی بهتر و طلاق بسیار کمتر بود به نظر آشنا شدن پیش از ازدواج نه تنها کمکی به امر ازدواج نمی کند بلکه مخرب می باشد.»

با توجه به استدلال بالا مشاهده می کنیم که نتیجه گیری مادر زهرا بسیار سطحی و ساده انگارانه است زیرا این که آمار طلاق بالا رفته است به عوامل زیادی مرتبط است در حالی که مادر زهرا آن را تک عاملی می داند.

عوامل مرتبط با آمار طلاق را می توان موارد زیر در نظر گرفت:

  1. استقلال مالی بیشتر زنان
  2. برداشته شدن ننگ طلاق
  3. توسعه وسایل ارتباط جمعی
  4. توقعات و تجملات بیشتر
  5. تقاوت مسئولیت پذیری افراد در گذشته و حال.

انتقاد

بررسی دقیق منابع اصلی افکار، عقاید و ارزیابی اعتبار آنها

بررسی دقیق منابع اصلی افکار به عقاید و ارزیابی آنها به عنوان یک مؤلفه مهم تفکر نقادانه به ما کمک می کند تا به جای پذیرش یا رد ساده نظرات دیگران آنها را بررسی کرده و سپس در مورد تبدیل یا رد آنها تصمیم بگیریم. 

معمولاً افکار و عقاید از چهار منبع زیر سرچشمه می گیرد.

  • مراجع قدرت (استاد و والدین)
  • کتاب ها و نشریات
  • تجربه شخصی  
  • فرهنگ، آداب و رسوم و سنت جامعه

بررسی اعتبار منابع با پرسیدن سؤالات و جمع آوری اطلاعات برای پاسخ به آنها صورت می گیرد.

نکته مهم در مورد مراجع قدرت چیست؟ 

  • آیا در این زمینه اطلاعات دارند. 
  • آیا اطلاعات آنها کافی است. 
  • آیا اطلاعات آنها قابل اعتماد است. 
  • آیا تا به حال اطلاعات غلط داده اند. 
  • آیا دیگران نیز با نظر آنها موافقند.
  • نکته مهم در مورد کتاب و نشریات چیست؟
  • آیا نویسندگان کتاب ها قابل اعتماد هستند.
  • آیا مطالب کتاب توسط دیگر کتاب ها تأیید شده است. 
  • نویسنده برای اثبات عقاید خود چه دلایلی ارایه کرده است.
  • نکته مهم در مورد تجربه شخصی چیست؟
  • این تجربه در چه شرایطی روی داده است. 
  • آیا امکان تحریف و اشتباه وجود داشته است. 
  • آیا تبیین دیگری نیز برای این تجربه وجود دارد. 

پذیرش اطلاعات صحیح

تلاش ما در تفکر نقادانه این است که به اطلاعاتی اجازه ورود بدهیم که معتبر بوده و جواب پس داده باشند. وقتی که ما در معرض اطلاعات قرار می گیریم اگر تفکر فعال خود را به کار بگیریم، اعتبار منابع را ارزیابی کنیم و در نتیجه گیری ها دقت کنیم به نقطه ای خواهیم رسید که بسیاری از اطلاعات نادرست حذف خواهد شد.

فردی که دارای تفکر نقادانه است در ابتدا به هر عنصر اطلاعاتی که به او عرضه می شود شک می کند ولی وقتی با استفاده از فرآیند تفکر نقادانه تمامی اطلاعات غلط را شناسایی کرد، هیچ حساسیتی به پذیرفتن اطلاعات صحیح نخواهد داشت دقیقاً فرق یک فردی که تفکر نقاد دارد با افراد لجوجی که همیشه ساز مخالف می زنند در این قسمت نهفته است. فردی که دارای مهارت تفکر نقادانه است نه به سرعت یک موضوع، پیشنهاد و ... را می پذیرد و نه در صورت تأیید شدن صحت موضوع در پذیرش آن مقاومت می کند.

نویسنده: بهزاد متین فر

اشتراک در شبکه های اجتماعی:
(9 رای)
افزودن نظر:
CAPTCHA2
×

امتیاز دهی به مطلب: تفکر انتقادی به چه معناست؟

خیلی بدبدمتوسطخوبعالی