ورود / عضویت
021-22004925
تعیین وقت مشاوره
مرکز مشاوره مکث
تعیین وقت مشاوره

نوجوانی و مراحل رشد و ارتباط آن با عزت نفس

نوجوانی و مراحل رشد و ارتباط آن با عزت نفس

مراحل رشد نوجوان؛ به اصطلاح نوجوانی به دوره گذار از کودکی به بزرگسالی اطلاق میشود و تقریباً از ۱۲ سالگی آغاز و تا اواخر دهه ی دوم زندگی، یعنی رسیدن به رشد جسمانیِ کم و بیش کامل ادامه پیدا میکند که در آن نوجوانان عزت نفس متفاوتی را تجربه می کنند. 

طی این دوره نوجوان به بلوغ جنسی میرسد و هویت فردی خود را جدا از خانواده بنا مینهد. 

مراحل رشد نوجوان

عزت نفس، رشد جنسی، بلوغ، دوره تکامل جنسی است که طی آن کودک از نظر زیستی و روانشناختی به بزرگسالی برخوردار از توانایی تولید مثل تبدیل میشود و دوره آن معمولاً ۳ تا ۴ سال است. 

بلوغ با دوره رشد بسیار سریع جسمانی شروع میشود و با رشد تدریجی اندام های تناسلی و ویژگی های جنسی ثانوی (رشد بقیه اندام ها یا رویش مو در بدن) همراه است. 

دختران با تحول دوره قاعدگی و پسران با باروری اسپرم مواجه میشوند. 

آثار روانشناختی‌ دوران بلوغ 

مهم ترین اتفاقی که در دوران بلوغ و مراحل رشد، نوجوان با آنها مواجه میشود، آثاری است که بر روحیه، احوالات، خلق و خوی او میگذارد. 

در عام، نوجوانی را دوره طوفان و احساس فشار میدانند، که از ویژگی های آن دمدمی بودن، آشفتگی درونی و طغیان شدید است ولی یافته های پژوهشی این دید بدبینانه را تأیید نمی کنند. در یک بررسی بیش از ۳۰۰ نوجوان از پایه ششم تا پایان پایه ی هشتم تحصیلی بررسی شدند. این نوجوانان و والدینشان دو بار در سال از طریق مصاحبه و آزمونهای روانشناختی ارزیابی شدند و یک بار نیز در آخرین سال دبیرستان رفتار آنها ارزیابی شد. اغلب نوجوانان این دوره را بدون تشویش و آشفتگی عمده پشت سر گذاشتند. 

نوجوانی و مراحل رشد و ارتباط آن با عزت نفس

داده ها نشان میدهند که بلوغ اثرات مهمی بر تصویر فرد از بدن خویش، عزت نفس، خلق رابطه او با والدین و اعضای غیر همجنس بر جای میگذارد. ممکن است در مراحل رشد نوجوان بعضی از این تأثیرات مستقیماً ناشی از تغییرات هورمونی بلوغ باشند ولی اغلب آنها به آثار فردی و اجتماعی تغییرات جسمانی و مهم تر از همه به زمان بندی این تغییرات در دوران نوجوانی مربوط میشود که بر روی عزت نفس تأثیر دارد. 

زودرسی یا دیررسی در بلوغ

زودرسی یا دیررسی (یک سال زودتر یا دیرتر از سن بلوغ) بر رضایت نوجوانان از ظاهر خود و تصویر آنان از بدن خویش اثر میگذارد. 

به طور کلی، پسرهایی که در پایه هفتم و هشتم تحصیلی به بلوغ رسیده اند، نسبت به همکلاسان همجنس و دیررس خود خلق مثبت تری داشتند و از وزن و ظاهر کلی خود بیش تر احساس رضایت میکردند. یافته ایی که حاکی از اهمیت قدرت بدنی در بین پسر ها در جامعه است. 

از سوی دیگر از لحاظ ثبات عاطفی و خودگردانی کم تری برخوردارند، یعنی ممکن است بیش تر احتمال سیگار کشیدن داشته باشند، مواد مخدر استفاده کنند و یا با قانون درگیر شوند. برعکس پسران دیررس بدترین احساس را به خودشان و جسمشان دارند ولی معمولاً در سال آخر دبیرستان سالم ترین گروه شناخته میشوند. 

ارتباط عزت نفس با رشد نوجوان

در مراحل رشد نوجوان زودرسی بر عزت نفس دختران تأثیر منفی دارد. زودرس ها در مقایسه با دیررس ها اضطراب و افسردگی بیش تری و عزت نفس کمتری را تجربه میکنند. 

عزت نفس آنها در سطح پایین تری است و معمولاً از وزن و ظاهرشان کم تر رضایت دارند. آنها از اینکه بدنشان شبیه بدن زنان است خجالت میکشند. به خصوص که معیار جذابیت زنانه که در رسانه ها تبلیغ میشود باریک اندامی نیز میباشد. 

در دختران زودرس احتمال این که با والدینشان تعارض داشته باشند، ترک تحصیل کنند، یا مشکلات عاطفی و رفتاری داشته باشند نسبت به دختران دیگر بیش تر است. 

اما باز هم باید به این نکته اشاره کنیم که اویل دوره نوجوانی برای بیش از نیمی از دختران و پسران بدون مشکل است. که البته مهم ترین مقوله در دوره نوجوانی رشد هویت است که در قسمت بعد به طور کامل به آن میپردازیم.

عزت نفس به زبان ساده احساس شما نسبت به خودتان است. اینکه نسبت به خود چه احساسی داریم، تأثیر مهمی روی تقریباً همه ی وجوه زندگیمان دارد.

1. برای امروز زندگی کنید

به قول شاعر گرانقدر سهراب سپهری، زندگی شنا کردن در حوضچه ی اکنون است. بسياري از روانشناسان بر این باورند يكي از كليدهاي اصلي سلامت روان، زندگي در حال است. لذت بردن از آنچه هستيم، زندگي كه مي گذرانيم، اطرافياني كه ما را تنها نگذاشته اند و امكاناتي كه هم اكنون در اختيار داريم.

  1.  فقط يک كار انجام دهيد؛ از انجام چند كار با هم پرهيز كنيد.
  2. كار را آرام و با تمركز انجام دهيد؛ عجله را کنار بگذارید.
  3. منظم باشید و کارهایتان را اولویت بندی کنید.
  4. از نگراني درباره ي آينده دست برداريد. تلاش كنيد افكارتان را از منفي نگري به مثبت نگري سوق دهيد.
  5. روزي پنج دقيقه هيچ كاري نكنيد؛ در سكوت بنشينيد و به افكاري كه از ذهنتان مي گذرد اجازه پرواز دهيد.

2. اهدافتان را مشخص کنید

زمانی که اهداف را تعیین میکنید متوجه خواهید شد که بر زندگیتان کنترل دارید، انگیزه ی بیشتری خواهید داشت و به دستاوردهای خود افتخار خواهید کرد.

  1.  هدف باید مشخص و معین باشد. (مثلاً یک عدد اتومبیل پژو)
  2. هدف قابل دسترسی و در دسترس باشد.
  3. هدف مطابق با علاقه و خواست ما باشد.
  4. در بازه زمانی مشخصی تعیین شود و دستیابی به آن محدود به زمان باشد.
  5. قابل اندازه گیری باشد. در خیال و توهم نگنجد و مربوط به زمان آینده و قدیم نیز نباشد.

3. مهارت های ارتباطی خود را بهبود دهید

برقراری ارتباط مهارتی است که هر کسی از آن بهره ای دارد. با ارتباط داشتن با دیگران می توانید دیدگاه ها و اندیشه هایتان را به آنها منتقل کنید و از نظرات و افکار دیگران نیز سود ببرید.

  1.  به مخاطبان خود خوب گوش کنید.
  2. مطالعه کنید و علم و آگاهی خود را افزایش دهید
  3. در جمع صحبت کنید.
  4. یادداشت برداری کنید. کمرنگ ترین جوهرها از قویترین حافظه ها ماندگارتر است.
  5. به ارتباطات غیرکلامی و زبان بدن افراد توجه داشته باشید.
  6. سوال بپرسید و از طرح سوال خود خجالت کشید.
  7. بر کشمکش ها پیروز شوید. مودب و در عین حال محکم باشید.

4. عادت مثبت صحبت کردن با خود را رشد دهید

به طور متوسط افراد در هر روز ۶۰ تا ۸۰ هزار فکر از ذهنشان میگذرد. شمار بسیاری از این افکار می تواند منفی باشد چرا که خیلی از افراد از تأثیر مکالمه ی درونی مثبت در دستیابی به اهداف شخصی و حرفه ای ناآگاهند.

  1.  توقف افکار: وقتی متوجه می شوید که حرف و فکری منفی از ذهنتان می گذرد همان موقع به خودتان ایست بدهید.
  2. از افراد منفي نگر يا موقعيتهايي كه باعث ايجاد افكار ناخوشايند يا منفي ميشوند دوري كنيم.
  3. به مشكلات به عنوان محكي براي ارزيابي توانايي هاي خود نگاه كنيم و هرگز نتيجه بدي را پيش بيني نكنيم.
  4. از ترديد و دودلي دوري كرده و كارها را با جديت دنبال كنيم.
  5. به قدرت بيكران خداوند ايمان داشته باشيم و با خود تكرار كنيم كه من لياقت بهترينها را دارم.
  6. براي تحقق اهداف خود، به فكر تأييد يا تكذيب ديگران نباشيم.
  7. در توصيف احوال و زندگي خود از كلمات مثبت استفاده كنيم.
  8. از چشم و هم چشمي و حسادت دوري و سعي كنيم روش خود را خودمان انتخاب كنيم.
  9. از خود انتظار بيش از حد نداشته باشيم و از كمال گرايي مطلق كه باعث اضطراب و احساس عجز و ناتواني ميشود خودداري كنيم.
  10. هرگز خود را بدبخت، ناتوان و درمانده احساس نكنيم و از مطالعه و گوش دادن به اشعار و آهنگ هايي كه چنين حس هايي را القا مي كنند خودداري كنيم.

5. بهترین پوشش را داشته باشید

زمانی که احساس خوبی نسبت به ظاهرتان داشته باشید، این پیام را به دیگران میفرستید که شما به خودتان علاقمندید و خودتان را دوست دارید. اینکه در بیرون چگونه به نظر برسید، عمیقاً بر چگونگی احساس شما نسبت به درونتان تأثیر میگذارد.

  1.  متناسب با فضایی که در آن قرار دارید پوشش خود را انتخاب کنید.
  2. آراسته باشید. لباس پوشیدن به طرز آشفته به دیگران این پیام را میدهد که شما مراقب ظاهرتان، کارتان، آینده تان و ... نیستید و نباید به شما اعتماد کرد. آشفتگی برونی حکایت از آشفتگی درونی دارد.
  3. نیازی نیست لباسی که شما را زیبا نشان می‌دهد، گران یا عجیب و غریب باشد.
  4. نیازی نیست مطابق مد لباس بپوشید. لباسی را انتخاب کنید که برازنده ی شما باشد، حتی اگر مد نباشد.
  5. به نقش های روی لباستان دقت کنید. گاهی معانی این نقشها با فرهنگ شما همخوانی ندارد.

نویسنده: مرکز مشاوره مکث

اشتراک در شبکه های اجتماعی:
(7 رای)
افزودن نظر:
CAPTCHA2
×

امتیاز دهی به مطلب: نوجوانی و مراحل رشد و ارتباط آن با عزت نفس

خیلی بدبدمتوسطخوبعالی