ورود / عضویت
021-22004925
تعیین وقت مشاوره
مرکز مشاوره مکث
تعیین وقت مشاوره
عنوان مطلب: طیف اختلالات وسواس فکری - عملی

طیف اختلالات وسواس فکری - عملی

گروه طیف اختلالات وسواس فکری - عملی (Obsessive Compulsive Spectrum disorders) در نسخه قبلی راهنمای تشخیصی آماری بیماری های روانپزشکی در زمره ی اختلالات اضطرابی بود ولی در ویراست پنجم گروهی جداگانه به آن اختصاص یافته است.

طیف اختلالات وسواس فکری - عملی که بطور معمول به آن اختلال وسواس گفته می شود، اختلالاتی جدی هستند که اغلب ناتوان کننده هستند و با وسواس و اجبار شناسایی می شوند.

وسواس ها (obsessions)

اغلب افکار، تکانه ها و یا تصاویر تکرار شونده و اغراق آمیز هستند که معمولاً بی معنی، گاهی اوقات ترسناک و اغلب ناخوشایند هستند.

وسواس

آنها ممکن است شامل افکار تکراری با موضوعات زیر باشند:

  • آلودگی
  • نگرانی
  • شک
  • افکار جنسی
  • خشونت

وسواس ها اغلب خود را به سه شکل نشان می دهند

افکار

افکار وسواسی اغلب در ذهن بیمار تکرار می شوند و در او اضطراب ایجاد می کنند.

ترس ها

ترس های وسواسی عبارتند از احساسات، انگیزه های ناگهانی یا نگرانی هایی در این مورد که مبادا کاری نابجا، ناشایست و یا نامطلوب انجام داده است.

ایماژ ها یا تصاویر ذهنی

تصاویر ناخوانده و مزاحم هستند که در ذهن شکل می گیرد که معمولاً این تصاویر، تصاویری خشونت بار یا غیر اخلاقی، عجیب و غریب و ناراحت کننده اند.

فرد مبتلا تلاش های بسیاری می نماید که این افکار را سرکوب کند و یا در مقابل آنها مقاومت کند، ولی هر چه فرد بیشتر تلاش می کند که آن ها را کنترل نماید این افکار قدرتمند تر می شوند.

اجبارها (Compulsions)

رفتارهایی هستند که به طور مداوم و تکراری بدون اینکه منجر به پاداش یا لذت واقعی شوند، اجرا می شوند. اغلب اجبار ها تلاشی است برای از بین بردن وسواس ها و یا کاهش اضطراب ناشی از این وسواس ها است. احساس ناخوشایندی درون فرد ایجاد می شود که او را مجبور می نماید که آن رفتار خاص را انجام دهد.

اجبار ها اغلب با توجه به قواعد خاصی به شیوه ای بسیار سخت انجام می شوند و منجر به تشریفات دقیق و منطمی می شوند.

رایج ترین اجبارها

  • تشریفات خاص
  • شستن دست
  • شمارش
  • چک کردن
  • دست زدن (به ویژه به ترتیب خاص)
  • کندن پوست یا مو
  • رفتارهای دیگری که فرد انجام آن را ضروری می داند

اجبارها وظایف زیر را به عهده دارند

  • کاهش اضطراب
  • از بین بردن ترس
  • کاهش ناراحتی
  • افزایش اطمینان
  • گرفتن قوت قلب
  • افزایش احساس امنیت

در صورتی فرد را به اختلال وسواسی اجباری مبتلا می دانیم که وسواس ها و یا اجبار ها در فرد رنج شدید ایجاد نماید، وقت گیر باشد و یا زندگی فرد را به شدت مختل نماید.

مختل کردن زندگی فرد این اختلال ها را از دیگر اختلال های کنترل تکانه متمایز می نماید چرا که اجبار های خوردن، نوشیدن، قمار کردن و یا حتی خرید کردن با احساس لذت همراه است.

اختلال وسواس موکنی

انواع اختلالات طیف وسواسی اجباری

اختلال های متعددی وجود دارد که دارای ویژگی های وسواسی - اجباری هستند و به عنوان طیف اختلالات وسواس اجباری (OCD) شناخته می شوند. این اختلال ها علائم بسیار مشابهی در ویراست پنجم راهنمای تشخیصی آماری بیماری های روانی DSM-5 دارند که فصل کاملی به آنها اختصاص داده شده به این اختلالات مشابه با عنوان «اختلالات وسواسی-اجباری مرتبط»، همچنین به عنوان اختلالات طیف اختلالات وسواسی-اجباری شناخته شده است.

اختلالات طیف وسواسی-اجباری شامل گروه های مختلفی از علائم است که مشابهند، اما این نشانه ها دقیقاً همانند علائم OCD اختلال وسواسی اجباری نیستند. اغلب (اما نه همیشه) تنها تفاوت بین اختلال وسواس اجباری و یک اختلال دیگر در طیف اختلال وسواسی - اجباری، تمرکز خاص وسواس و یا اجبار در فرد است.

در اینجا اختلالاتی است که DSM-5 در فصل مربوط به طیف اختلالات وسواسی اجباری آورده شده را ذکر می نماییم:

اختلال موکنی (Trichotillomania)

تریکوتیلومانیا یا اختلال موکنی اختلالی است در آن فرد مبتلا برای دلایل غیر زیبایی به طور مکرر موهای خود را از هر بخشی از بدن خود می کند که منجر به ریزش مو و کچلی در آن قسمت می شود. شباهت این اختلال با اختلال وسواس اجباری رفتارهای تکراری فرد است که وی نمی تواند بطور خودآگاه با این رفتار مقابله نماید.

اختلال بدشکلی بدن (Body dysmorphic Disorder)

اختلال بدشکلی بدن (BBD) نوعی اختلال روانی است که در آن فرد دائماً مشکوک به یک نقص در بدنش است و بطور مداوم تصور می کند که چیزی غریب در وی وجود دارد. این اختلال کیفیت زندگی فرد را تحت تأثیر قرار می دهد یا فرد را دچار افسردگی شدید می نماید و موجب انزوای فرد می شود.

اختلال بدشکلی بدن

مشخصه ی اصلی این اختلال اشتغال دائمی فرد درباره ی نقص ظاهری خود است که اغلب به فاجعه انگاری آن ویژگی منجر می شود. این اختلال دارای افکار تکرار شونده و تکرار دائمی چک کردن بدن است که در این دو خاصیت شبیه به اختلال وسواس اجباری است. به طور نمونه می توان به مایکل جکسون خواننده مشهور امریکایی اشاره کرد.

اختلال پوست کنی (Excoriation Disorder)

پوست کنی پاتولوژیک، همچنین به نام اختلال اکسکوریشن یکی از اختلالاتی است که در دسته رفتارهای تکراری تمرکز بر بدن طبقه بندی شده است. این یک بیماری روانی است که در آن شخص با استفاده از انگشتان، قیچی، موچین و یا موارد دیگر نقص های کوچکی مانند خال، کک و مک، جوش و یا زگیل های خود را به صورت اجباری بر می دارد و یا پوست خود را می کند.

اگر چه این اختلال قبلاً به عنوان یک اختلال کنترل تکانه طبقه بندی شده بود، ولی امروزه روانشناسان آن را همانند وسواس اجباری می دانند که در هر دو بیماری رفتارهای تکراری دخالت دارند و معمولاً به این دلیل است که احساس ناراحتی می کنند.

اختلال احتکار (Hoarding Disorder)

اختلال احتکار پاتولوژیک و اجبار به احتکار نوع خاصی از رفتار است که با جمع آوری تعداد زیادی از اقلام که به نظر می رسد برای دیگران کم ارزش است خودنمایی می نماید. این اختلال موجب بر هم ریختگی شدید در خانه شخصی فرد می شود، بنابراین دیگر آن مکان را نمی توان به عنوان یک فضای زندگی قابل حیات در نظر گرفت.

استرس شدیدی که فرد متحمل می شود موجب مختل شدن کار یا زندگی اجتماعی او می شود. این افراد در معرض بیماری های جسمی قرار می گیرند، عملکردشان در جنبه های مختلف زندگی بسیار تحت تأثیر قرار می گیرد و متحمل فشارهای مادی و اقتصادی می شوند. اختلال احتکار نیز دارای ویژگی های مشابهی مانند جمع آوری، مرتب سازی و قرار دادن موارد هستند. تفاوت عمده بین احتکار و اختلال وسواس اجباری این است که محتکران اغلب نمی دانند که اختلال جدی دارند.

تشخیص درست برای درمان صحیح لازم است

درست مثل هر بیماری دیگری، بسیار مهم است که بیماران درست درمان شوند که این درمان ممکن است بسته به اینکه اختلال شما کدامیک از اختلالات این طیف تشخیص داده شود متفاوت است، به این معنی که اگر اختلال شما نادرست تشخیص داده شود می تواند زمان با ارزش، پول، انرژی شما را هدر دهد و حتی می تواند موجب طولانی شدن رنج ناشی از اختلال شود.

اگر فکر می کنید ممکن است به اختلالی متفاوت از مواردی که تشخیص داده شده است مبتلا باشید، حتماً به روانشناس خود مراجعه کنید و تمام مسائل و نگرانی های خود را با وی در میان بگذارید و نگران بازخورد و یا قضاوت درمانگرتان نباشید. توجه کنید که روانشناسان و روانپزشکان آموزش دیده اند که بدون قضاوت به شما یاری رسانند که بتوانید بر مشکلات خود فائق آیید.

نقش ژن ها در وسواس

اطلاعات موجود درباره وسواس این فرضیه را مطرح می کند که این اختلال یک عنصر ژنتیک قابل توجه دارد. احتمال ابتلای خویشاوندان مبتلا به وسواس 3 تا 5 برابر بیشتر از افراد سالم است.

همچنین این مطالعات با این حال نقش عوامل محیطی و رفتاری را در این انتقال را از هم تفکیک نمی کند.

تمام تحقیقات نشان داده است که نرخ همگامی وسواس در دو قولوهای همسان بیشتر از دو قلوهای ناهمسان است.

نرخ شیوع از منظر کتاب کاپلان

در اختلال وسواس اجباری نرخ شیوع 2 تا 3 درصد جمعیت می باشد.

در دسته افرادی که به کلینیک های روانشناسی مراجع می کنند 10 درصد مشکل وسواس دارند.

جدول میزان وسواس فکری عملی

جدول ذیل مربوط به میزان وسواس در هر دو جنس است.

جدول وسواس فکری عملی

علایم وسواسی جبری در بزرگسالان

جدول علایم جبری در بزرگسالان

نویسنده: بهزاد متین فر

اشتراک در شبکه های اجتماعی:
(11 رای)
افزودن نظر:
CAPTCHA2
×

امتیاز دهی به مطلب: طیف اختلالات وسواس فکری - عملی

خیلی بدبدمتوسطخوبعالی
×

تعیین وقت مشاوره حضوری

CAPTCHA