22004925 021

طیف اختلالات وسواس فکری - عملی

خیلی بد بد متوسط خوب عالی
(31 رای)
طیف اختلالات وسواس فکری - عملی

گروه طیف اختلالات وسواس فکری - عملی (Obsessive Compulsive Spectrum disorders) در نسخه قبلی راهنمای تشخیصی آماری بیماری های روانپزشکی در زمره اختلالات اضطرابی بود. ولی در ویراست پنجم DSM-5 گروهی جداگانه به آن اختصاص یافته شد.

طیف اختلالات وسواس فکری - عملی که بطور معمول به آن اختلال وسواس گفته می شود. اختلالات وسواسی جدی و همیق هستند که اغلب ناتوان کننده و با تکرار و اجبار شناسایی می شوند. البته فرد تا حدود زیادی به آن بینش دارد، در صورت عدم بینش فرد و مزمن بود آن فرد دچار اختلال شخصیت وسواسی، OCPD می باشد و نه OCD یا همان اختلال وسواس فکری و عملی.

درمان طیف اختلالات وسواس فکری - عملی

جهت درمان طیف اختلالات وسواس فکری - عملی باید یک متخصص روانشناس بالینی یا روانپزشک ابتدا موضوع را ارزیابی و سپس نوع آن را تشخیص دهند. معمولا پس از تشخیص نوع وسواس بهترین رویکرد جهت درمانی سریع تر و مفید تری انتخاب می شود. همراهی مراجع در طول جلسات درمان و پاسخ های شفاف روند سرعت و کیفیت درمان وسواس را بالا می برد.

مراحل درمان طیف اختلالات وسواس فکری - عملی در مرکز مشاوره مکث:

  1. ارزیابی دقیق در جلسه اول و مصاحبه بالینی MSE.
  2. استفاده از تست های تشخیصی جهت تکمیل فرآیند تشخیص.
  3. انتخاب رویکرد درمانی و شرح آن برای مراجع از جمله تعداد جلسات مورد نیاز.
  4. ارجاع به روانپزشک مرکز مشاوره مکث در صورت نیاز به دارو.

وسواس ها (obsessions)

اغلب افکار، تکانه ها و یا تصاویر تکرار شونده و اغراق آمیز هستند که معمولاً بی معنی، گاهی اوقات ترسناک و اغلب ناخوشایند هستند.

وسواس

انواع وسواس ممکن است شامل افکار تکراری با موضوعات زیر باشند:

  • آلودگی
  • نگرانی
  • شک
  • بیماری
  • افکار جنسی
  • خشونت
/// شماره های تماس ///

وسواس ها اغلب خود را به سه شکل نشان می دهند

افکار وسواسی

در طیف اختلالات وسواس فکری - عملی (افکار وسواسی اغلب در ذهن بیمار تکرار می شوند) و در او اضطراب ایجاد می کنند.

ترس های وسواسی

ترس های وسواسی عبارتند از احساسات، انگیزه های ناگهانی یا نگرانی هایی در این مورد که مبادا کاری نابجا، ناشایست و یا نامطلوب انجام داده است.

ایماژ ها یا تصاویر ذهنی در طیف اختلالات وسواس فکری - عملی

در طیف اختلالات وسواس فکری - عملی تصاویر ناخوانده و مزاحم هستند که در ذهن شکل می گیرد که معمولاً این تصاویر، تصاویری خشونت بار یا غیر اخلاقی، عجیب و غریب و ناراحت کننده اند. فرد مبتلا تلاش های بسیاری می نماید که این افکار را سرکوب کند. همچنین یا در مقابل آنها مقاومت کند، ولی هر چه فرد بیشتر تلاش می کند که آن ها را کنترل نماید این افکار قدرتمند تر می شوند.

اجبارها (Compulsions)

رفتارهایی هستند که به طور مداوم و تکراری بدون اینکه منجر به پاداش یا لذت واقعی شوند، اجرا می شوند. اغلب اجبار های وسواسی در طیف اختلالات وسواس فکری - عملی دیده می شود. این اجبارهای وسواسی تلاشی است برای از بین بردن وسواس ها و یا کاهش اضطراب ناشی از این وسواس ها. احساس ناخوشایندی درون فرد ایجاد می شود که او را مجبور می نماید که آن رفتار خاص را انجام دهد. اجبار ها اغلب با توجه به قواعد خاصی به شیوه ای بسیار سخت انجام می شوند و منجر به تشریفات دقیق و منطمی می شوند.

رایج ترین اجبارهای وسواسی

  • تشریفات خاص
  • شستن دست با مراحل مشخص
  • شمارش اجبارها
  • چک کردن هر چیزی یا یک موضوع خاص ثل چک کردن درب ماشین یا شیر گاز.
  • دست زدن (به ویژه به ترتیب خاص)
  • کندن پوست یا مو در صورت و بدن
  • همچنین هر نوع رفتار دیگری که فرد انجام آن را ضروری می داند.

اجبارها وظایف زیر را به عهده دارند

  • کاهش اضطراب
  • از بین بردن ترس
  • کاهش ناراحتی
  • افزایش اطمینان
  • گرفتن قوت قلب
  • افزایش احساس امنیت

نکته: در طیف اختلالات وسواس فکری - عملی در صورتی فرد را به اختلال وسواسی اجباری مبتلا میدانیم که وسواس ها و یا اجبار ها در فرد رنج شدید ایجاد نماید، وقت گیر باشد و یا زندگی فرد را به شدت مختل نماید. مختل کردن زندگی فرد این اختلال ها را از دیگر اختلال های کنترل تکانه متمایز می نماید چرا که اجبار های خوردن، نوشیدن، قمار کردن و یا حتی خرید کردن با احساس لذت همراه است. هر چند تمام موضوعات دیگر هم مانند وسواس ریشه ای در اضطراب فرد دارد.

اختلال وسواس موکنی

انواع اختلالات طیف وسواسی اجباری

اختلال های متعددی وجود دارد که دارای ویژگی های طیف اختلالات وسواس فکری و اجباری هستند.به عنوان طیف اختلالات وسواس اجباری (OCD) شناخته می شوند. این اختلال ها علائم بسیار مشابهی در ویراست پنجم راهنمای تشخیصی آماری بیماری های روانی DSM-5 دارند که فصل کاملی به آنها اختصاص داده شده به این اختلالات مشابه با عنوان «اختلالات وسواسی-اجباری مرتبط»، همچنین به عنوان اختلالات طیف اختلالات وسواسی-اجباری شناخته شده است.

اختلالات طیف وسواسی- اجباری شامل گروه های مختلفی از علائم است که مشابهند. اما این نشانه ها دقیقاً همانند علائم OCD اختلال وسواسی اجباری نیستند. اغلب (اما نه همیشه) تنها تفاوت بین اختلال وسواس اجباری و یک اختلال دیگر در طیف اختلال وسواسی - اجباری، تمرکز خاص وسواس و یا اجبار در فرد است.

در اینجا اختلالاتی است که DSM-5 در فصل مربوط به طیف اختلالات وسواسی اجباری آورده شده را ذکر می نماییم:

اختلال موکنی (Trichotillomania)

تریکوتیلومانیا یا اختلال موکنی اختلالی است در آن فرد مبتلا برای دلایل غیر زیبایی به طور مکرر موهای خود را از هر بخشی از بدن خود می کند که منجر به ریزش مو و کچلی در آن قسمت می شود. شباهت این اختلال با اختلال وسواس اجباری رفتارهای تکراری فرد است که وی نمی تواند بطور خودآگاه با این رفتار مقابله نماید.

اختلال بدشکلی بدن (Body Dysmorphic Disorder)

اختلال بدشکلی بدن (BBD) نوعی اختلال روانی است که در آن فرد دائماً مشکوک به یک نقص در بدنش است و بطور مداوم تصور می کند که چیزی غریب در وی وجود دارد. این اختلال کیفیت زندگی فرد را تحت تأثیر قرار می دهد یا فرد را دچار افسردگی شدید می نماید و موجب انزوای فرد می شود.

اختلال بدشکلی بدن

مشخصه اصلی این اختلال اشتغال دائمی فرد درباره نقص ظاهری خود است که اغلب به فاجعه انگاری آن ویژگی منجر می شود. این اختلال دارای افکار تکرار شونده و تکرار دائمی چک کردن بدن است که در این دو خاصیت شبیه به اختلال وسواس اجباری است. به طور نمونه می توان به مایکل جکسون خواننده مشهور امریکایی اشاره کرد.

اختلال پوست کنی (Excoriation Disorder)

یکی از اختلالات طیف اختلالات وسواس فکری - عملی وسواس پوست کنی پاتولوژیک است. وسواس پوست کنی همچنین به نام اختلال اکسکوریشن یکی از اختلالاتی است که در دسته رفتارهای تکراری تمرکز بر بدن طبقه بندی شده است. این یک بیماری روانی است که در آن شخص با استفاده از انگشتان، قیچی، موچین و یا موارد دیگر نقص های کوچکی مانند خال، کک و مک، جوش و یا زگیل های خود را به صورت اجباری بر می دارد و یا پوست خود را می کند.

اگر چه این اختلال قبلاً به عنوان یک اختلال کنترل تکانه طبقه بندی شده بود. ولی امروزه روانشناسان آن را همانند وسواس اجباری می دانند که در هر دو بیماری رفتارهای تکراری دخالت دارند و معمولاً به این دلیل است که احساس ناراحتی می کنند.

اختلال احتکار (Hoarding Disorder)

اختلال احتکار پاتولوژیک و اجبار به احتکار نوع خاصی از رفتار است که با جمع آوری تعداد زیادی از اقلام که به نظر می رسد برای دیگران کم ارزش است خودنمایی می نماید. این اختلال موجب بر هم ریختگی شدید در خانه شخصی فرد می شود، بنابراین دیگر آن مکان را نمی توان به عنوان یک فضای زندگی قابل حیات در نظر گرفت.

استرس شدیدی که فرد متحمل می شود موجب مختل شدن کار یا زندگی اجتماعی او می شود. این افراد در معرض بیماری های جسمی قرار می گیرند، عملکردشان در جنبه های مختلف زندگی بسیار تحت تأثیر قرار می گیرد و متحمل فشارهای مادی و اقتصادی می شوند. اختلال احتکار نیز دارای ویژگی های مشابهی مانند جمع آوری، مرتب سازی و قرار دادن موارد هستند. تفاوت عمده بین احتکار و اختلال وسواس اجباری این است که محتکران اغلب نمی دانند که اختلال جدی دارند.

تشخیص درست برای درمان صحیح لازم است

درست مثل هر بیماری دیگری، بسیار مهم است که بیماران درست درمان شوند که این درمان ممکن است بسته به اینکه اختلال شما کدامیک از اختلالات این طیف تشخیص داده شود متفاوت است. به این معنی که اگر اختلال شما نادرست تشخیص داده شود می تواند زمان با ارزش، پول، انرژی شما را هدر دهد و حتی می تواند موجب طولانی شدن رنج ناشی از اختلال شود.

اگر فکر می کنید ممکن است به اختلالی متفاوت از مواردی که تشخیص داده شده است مبتلا باشید، حتماً به روانشناس خود مراجعه کنید و تمام مسائل و نگرانی های خود را با وی در میان بگذارید و نگران بازخورد و یا قضاوت درمانگرتان نباشید. توجه کنید که روانشناسان و روانپزشکان آموزش دیده اند که بدون قضاوت به شما یاری رسانند که بتوانید بر مشکلات خود فائق آیید.

نقش ژن ها در وسواس

اطلاعات موجود درباره طیف اختلالات وسواس فکری - عملی این فرضیه را مطرح می کند که این اختلال یک عنصر ژنتیک قابل توجه دارد. احتمال ابتلای خویشاوندان مبتلا به وسواس 3 تا 5 برابر بیشتر از افراد سالم است.

همچنین این مطالعات با این حال نقش عوامل محیطی و رفتاری را در این انتقال را از هم تفکیک نمیکند. تمام تحقیقات نشان داده است که نرخ همگامی وسواس در دو قولوهای همسان بیشتر از دو قلوهای ناهمسان است.

نرخ شیوع وسواس از منظر کتاب کاپلان و سادوک

در اختلال وسواس اجباری نرخ شیوع 2 تا 3 درصد جمعیت می باشد.

در دسته افرادی که به کلینیک های روانشناسی مراجع می کنند معمولا 10 درصد مشکل وسواس دارند.

جدول میزان وسواس فکری عملی

جدول ذیل مربوط به میزان وسواس در هر دو جنس است.

جدول وسواس فکری عملی

علایم وسواسی جبری در بزرگسالان

جدول علایم جبری در بزرگسالان

سوالات متداول

1. آیا بیماری وسواس قابل درمان است؟
فرد وسواسی برای اقدام به درمان دچار تردید است و به درمانگر و اثربخشی درمان اعتماد ندارد. وسواس درمان قطعی دارویی ندارد؛ در حقیقت وسواس برای درمان نیاز به روان درمانی طولانی مدت دارد که برای تکمیل فرایند درمان گاهی نیاز به دارو هم احساس میشود.

2. نقش ژن ها در وسواس چیست؟
اختلال وسواس یک عنصر ژنتیک قابل توجه دارد. احتمال ابتلای خویشاوندان مبتلا به وسواس 3 تا 5 برابر بیشتر از افراد سالم است.

نظرات کاربران:
نیما
پاسخ به این نظر
14:46 - 21 فروردین 00

بسیار مفید و کاربردی

1 0
مهسا
پاسخ به این نظر
16:11 - 25 فروردین 00

من وسواس مو کنی دارم 4 ساله ولی جدیدت بیشتر شده خواستم ببینم چه ظوری باید وقت بگیرم؟

0 0
زهرا
پاسخ به این نظر
08:24 - 24 خرداد 00

سلام من چند وقتی هست که پوست صورتمو وقتی اضطراب دارم می کنم بعد از این که مطلب شما رو خواندم قهمیدم وسواس داشتم پس این نشون میده که باید پیش متخصص درمان وسواس برم. ممنون از شما

0 0
افزودن نظر:
captcha